Organizacja i zarządzanie

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIEZarządzanie – jest to dziedzina wiedzy, w której ujawniają się wszystkie wiadomości i doświadczenia z innych dziedzin życia. Zarządzanie to koncentracja informacji i doświadczeń z wszystkich dziedzin życia.Sterowanie – wszelkie celowe oddziaływania jednego systemu wartości na inny w celu otrzymania takich zmian przebiegu procesu zachodzącego w przedmiocie sterowania lub stanu sterowanego systemu w danej chwili, które uważa się za pożądane. Cechy procesu sterowania: a) celowe zachowanie obiektu sterującego, b) regulacyjny charakter oddziaływań obiektu sterującego , polegający na usuwaniu odchyleń parametrów osiąganych od pożądanych.Kierowanie – jest to proces dobrowolnego lub wymuszonego ograniczenia swobody działań ludzi, realizowanym dla osiągnięcia powodzenia działania zbiorowego. Istotą tego procesu jest koordynacja wysiłków na określonym poziomie. Kierowanie jest to też działanie , którego celem jest wywołanie określonego, zgodnego z zamierzeniem kierującego zachowania się innych ludzi. Jest to więc działanie świadome, celowe, podejmowane z poczuciem swobody wyboru. Kierujący dąży do realizacji celów (swoich , grupy, którą reprezentuje, danej organizacji). Nie bezpośrednio lecz przez innych ludzi. Zarządzanie – jest takim rodzajem kierowania, w którym tytuł do wywierania wpływu na hierarchię i systemy wartości, interesy i dążenia oraz postawy i organizacyjne zachowania kierowanych wynika głównie z władania lub faktu dysponowania przez kierującego zasobami materialno-energetycznymi i informacyjnymi o szczególnym znaczeniu dla organizacji bądź z samego przeświadczenia kierowanych, że kierujący ma możliwości pozyskania tych zasobów.Sprawność – wykorzystywanie zasobów mądrze bez zbędnego marnotrawstwaSkuteczność – działanie z powodzeniem , realizowanie przyjętych zadań.Każdy proces działania rozpoczyna się od planowania. Organizowanie jest następstwem planowania i wynika z chęci realizacji jakiegoś zadania, celu. Aby działanie mogło być wykonane skutecznie i sprawnie potrzebna jest motywacja. Motywacja może być : ekonomiczna (stawiana jest ponad wszystkie inne typy motywacji) oraz nieekonomiczna. Siła oddziaływania motywacji ekonomicznej jest tym większa im niższe są dochody np. danej jednostki. Funkcja kontrolna. Kontrola ma stwierdzić czy realizacja zadania przebiegała zgodnie z planem, procedurą. W wyniku kontroli należy określić odchylenia, które powstały w trakcie wykonywania zadania. Osiągnięte parametry przyrównuje się do pożądanych. Ustalenie odchyleń jest proste. Należy określić jednak przyczyny powstania odchyleń, wtedy będzie można je wyeliminować – jeżeli są niekorzystne. Odchylenia dodatnie stwarzają szansę udoskonalenia i poprawy. W funkcji planowania przejawia się funkcja organizowania, motywowania i kontrolowania. W planie najistotniejszy jest cel. Plan musi być giętki i elastyczny, zrozumiały i realny. Zmiana celu powoduje zmianę planu. Cel w planie jest stały. Elastyczność dotyczy zmian metod w osiąganiu celu.Drogi rozwoju zarządzania.Współczesne zarządzanie powstało dzięki Konfucjuszowi. Konfucjanizm to ideologia, która zakładała:1. Nierówno prawne stosunki pomiędzy ludźmi. Ich istnienie jest konieczne i jednocześnie jest warunkiem stabilnego społeczeństwa.2. Rodzina jest modelem dla wszystkich organizacji.3. Ludzie powinni traktować innych tak jak sami chcieliby aby ich traktowano.4. Ludzie powinni się kształcić, ciężko pracować, nie wydawać więcej niż to konieczne.Bardzo istotną rolę w kształtowaniu współczesnego zarządzania odegrali też:• brytyjski przemysłowiec (1771-1881) – doszedł on do wniosku, że należy dbać o ludzi, których się zatrudnia. Zapoczątkował drogę odchodzenia od wyzysku. Stwarzał ludziom dobre warunki pracy. Wprowadził ograniczenia wiekowe dla dzieci pracujących, ustalił czas pracy. Zadbał o posiłki regeneracyjne dla ludzi. Wszystkie te czynniki zwiększyły wydajność pracy• Karol Babage – matematyk – spostrzegł, że pewne procesy można optymalizować. Stworzył metodę optymalnego wykorzystania magazynów (lokalizacja) i dróg dowozu.Klasyczne ujęcie zarządzania wyróżnia dwa pojęcia:A. Naukowe zarządzanie, które zostało rozwinięte przez:• F.W. TAYLOR (1856-1915)• FRANK GILBRETH (1868-1924)• LILIAN GILBRETH (1878-1972)• HENRY GRANTT (1861-1919)• H. EMERSON (1853-1931)Istotą zarządzania naukowego jest poprawianie wyników osiąganych przez pojedynczych pracowników.Taylor doszedł do wniosku, że robotnicy są z natury rzeczy leniwi. Gdyby nie lenistwo nie byłoby postępu. Tworzył normy dla wykonywania poszczególnych czynności. Badał czas pracy pojedynczego pracownika dla danej operacji.B. Zarządzanie administracyjne , jego przedstawicielami są:• HENRY FAYOL (1841-1935)• LYNDALL URWICK (1891-1983)• MAX WEBER (1864-1920)• CHESTER BARNARD (1886-1961)Istotą zarządzania administracyjnego jest koncentracja na zarządzaniu całą organizacją. Badali wpływ indywidualnych jednostek na funkcjonowanie całej organizacji. Aby jednostki wykonywały swoją pracę prawidłowo muszą być odpowiednio motywowane.Według klasycznej teorii najważniejsze są:• Podział pracy – wysoki poziom specjalizacji powinien przynieść wzrost efektywności. Specjalizacji podlega praca techniczna i kierownicza.• Autorytet – dla wykonywania obowiązków kierowniczych niezbędny jest autorytet, autorytet formalny do wykonywania poleceń oraz autorytet osobisty wynikający z wiedzy i doświadczenia.• Dyscyplina – członkowie organizacji muszą szanować reguły nią rządzące.• Jedność rozkazodawstwa – każdy pracownik powinien otrzymywać polecenia tylko od jednego przełożonego.• Podporządkowanie interesu własnego interesom grupy – interesy jednostek nie powinny być przedkładane nad cele całej grupy.• Wynagrodzenie – powinno być sprawiedliwe zarówno dla pracowników jak i dla całej organizacji.• Centralizacja – władza i autorytet powinny być możliwie silnie scentralizowane na wyższych szczeblach organizacji.• Hierarchia – linia władzy powinna przebiegać z góry na dół organizacji i należy jej zawsze przestrzegać.• Ład – zasoby ludzkie i rzeczowe powinny być koordynowane tak aby znalazł się na właściwym miejscu i w określonym czasie• Sprawiedliwość – menadżerowie organizacji powinni być uprzejmi i sprawiedliwi w stosunku do podwładnych jak również w stosunkach z podwładnymi.• Stabilizacja personelu – w firmie należy unikać dużej fluktuacji pracowników.• Inicjatywa – podwładni powinni mieć swobodę inicjatyw.• Harmonia – praca zespołowa , duch zespołu poczucie jedności i przynależności do danej grupy powinny być popierane i podtrzymywane.Ujęcie ilościowe zarządzania obejmuje :• Ilościową teorię zarządzania – wykorzystanie w zarządzaniu technik ilościowych – metod matematycznych• Zarządzanie operacyjne – zajmuje się wspomaganiem organizacji w efektywnym wytwarzaniu produktów i usług.P.M. S. BLACKETT – główny przedstawiciel tego nurtuIstotę ilościowego ujęcia zarządzania stanowi wykorzystywanie w zarządzaniu technik ilościowych i modeli matematycznych.Ujęcie integracyjne zarządzania obejmuje:• Spojrzenie systemowe.• Spojrzenie sytuacyjne.• Schemat integrującyIstotą integrującego zarządzania jest traktowanie organizacji jako systemu ze wszystkimi tego konsekwencjami tzn. nakłady, procesy transformacji, wyniki, sprzężenie zwrotne.Ujęcie behawioralne zarządzania obejmuje:• Ruch na rzecz stosunków międzyludzkich.• Zachowanie organizacyjnePrzedstawiciele:• MARY PARKER FOLLET• ABRAHAM MASLOW• DOUGLAS HEGREGOR• HUGO MUNSTENBERG – psychologia przemysłowaIstotę zarządzania behawioralnego stanowi to, że większy nacisk kładzie się na indywidualne postawy i bada się wpływ tych postaw na procesy grupowe. Zachowania grupowe mogą różnić się od indywidualnych.ZARZĄDZANIE W WARUNKACH INTERNACJONALIZACJI I GLOBALIZACJI GOSPODARKI.Firmy dążą do wchodzenia na rynki obce ze względu na możliwość zwiększenia klientów, a tym samym do zwiększenia produkcji i obniżenia kosztów jednostkowych w danym cyklu produkcyjnym. Koszty stałe są rozkładane na większą ilość jednostkowych produktów. Do przyczyn wchodzenia na rynki międzynarodowe należą:1. Czynniki polityczne: polityka wolnego handlu, normy techniczne, liberalizacja przepisów, jednolita reglamentacja wymiany handlowej.2. Czynniki konkurencyjne – eksport i import, międzynarodowe współzależności gospodarcze, globalizacja konkurencji, wielonarodowość konkurencji.3. Czynniki kosztowe – globalne korzyści skali, efekt doświadczenia, obniżka kosztów transportu, wzrost kosztów badawczo-rozwojowych, zróżnicowanie kosztowe krajów.4. Czynniki rynkowe – potrzeby klientów, globalny popyt, globalna dystrybucja, marketing międzynarodowy.Do zjawisk globalizacji należą:• Internacjonalizacja (umiędzynarodowienie)• Multinacjonalizacja (wielonarodowość)• GlobalizacjaPrzedsiębiorstwo narodowe zlokalizowane jest w jednym kraju pozyskując znaczną część swoich dochodów lub zasobów z innych krajów.Przedsiębiorstwo wielonarodowe – nabywa surowce, zaciąga pożyczki, produkuje wyroby i sprzedaje na rynku o zasięgu świtowym.Przedsiębiorstwo globalne – przekracza granice państwowe i nie jest przywiązane do jednego kraju macierzystego.Najniższy Poziomy międzynarodowej Najwyższydziałalności gospodarczejPrzedsiębiorstwo Przedsiębiorstwo Przedsiębiorstwo PrzedsiębiorstwoKrajowe Międzynarodowe Wielonarodowe GlobalneFunkcje zarządzania międzynarodowegoOtoczenie polityczno – prawne• Stabilność rządu,• Zachęty dla kapitału zagranicznego,• Kontrola handlu międzynarodowego,• Wspólnoty gospodarcze.Otoczenie ekonomiczne:• Systemy ekonomiczne,• Zasoby naturalne,• Infrastruktura.Otoczenie kulturowe:• Wartości,• Symbole,• Wierzenia,• JęzykNOWOCZESNE METODY ZARZĄDZANIA ORGANIZACJAMI.Typologia nowoczesnych technik zarządzania:1. Techniki wykorzystywane w prognozowaniu: burza mózgów, metoda delificka, naukowe fantazjowanie, naukowe kreowanie przyszłości (metody intuicyjne), ekstrapolacja trendu, analiza kontekstualna, badanie morfologiczne, scenariusz, analogie historyczne, analiza czynników, analiza przekrojowa, badanie nakładów i wysiłków (metody badawcze), modele decyzyjne, metody optymalizacyjne, metody sieciowe, teoria gier, drzewo decyzyjne (metody projektowe), zintegrowane metody informacji i kierowania, systemu wczesnego rozpoznawania (metody rekursywne)2. Techniki wykorzystywane w programowaniu: analiza strukturalna, programowanie linii, programowanie dynamiczne, programowanie nieliniowe, teoria gier, metody sieciowe, ekstrapolacja trendu, metody symulacyjne. Program - określa etapy realizacji pewnych zadań. Program może ale nie musi uwzględniać środków i wysiłków na wykonywanie konkretnych etapów realizacji działań.3. Techniki wykorzystywane w planowaniu: analiza strukturalna, metody symulacyjne, programowanie dynamiczne, programowanie liniowe, programowanie nieliniowe, badania operacyjne, metody sieciowe, systemy informatyczne4. Techniki heurystyczne: analiza wartości – pozwala określić koszty funkcji.WSPÓŁCZEŚNIE WYKORZYSTYWANE METODY ZARZĄDZANIA.1. Analiza SWOT – silnych i słabych stron przedsiębiorstwa: analiza zewnętrzna i wewnętrzna.2. Just in time: wszystko w odpowiednim czasie i miejscu3. Controling: grupowanie celów, przyjęcie właściwej orientacji, określenie charakteru, określenie podmiotu zadań, określenie horyzontu czasowego.4. Wzorowanie: planowanie, gromadzenie danych, przetwarzanie danych, identyfikacja, wnoszenie nowych rozwiązań.ZARZĄDZANIE INNOWACYJNE.Postęp techniczny związany jest z postępem organizacyjnym. Postęp organizacyjny, nie związany ze zmianą w technice i technologii.Elektryfikacja – maszyny proste mogą być napędzane maszynami elektrycznymi.Automatyzacja – robotyzacja.Chemizacja – wprowadzanie wyrobów w wyniku chemicznych dokonań.Innowacje są elementem postępu. Innowacje mogą kreować rozwój postępu technicznego z jednej strony a z drugiej wymuszać działalność innowacyjną.Innowacja – wprowadzanie czegoś nowego, rzecz nowowprowadzona, nowość, reforma. Wprowadzenie nowych produktów, nowych metod produkcji, znalezienie nowych wyników, zdobycie nowych źródeł surowców oraz wprowadzanie nowej organizacji. Przez innowacje należy rozumieć zmiany techniczne i technologiczne, organizacyjne, ekonomiczne jak i nowatorstwo naukowe, których wprowadzenie w życie przesądza o postępie, a więc o urzeczywistnianiu się korzystnych zmian rozwojowych.Innowacje mogą być:• radykalne – nowe produkty, usługi lub technologie, które całkowicie zastępują dotychczasowe,• stopniowe – nowe produkty, technologie czy usługi tylko modyfikują dotychczasowe,• techniczne – zmiany wyglądu fizycznego, usługi, parametry osiągnięć czy procesy produkcyjne,• kierownicze – organizacyjne – zmiany w procesach kierowania sposobem obmyślania, tworzenia i dostarczania klientom produktów czy usług.Proces innowacjiRozwój – organizacja ocenia, modyfikuje i doskonali twórczy pomysł.Zastosowanie – organizacja wykorzystuje rozwiniętą ideę w projektowaniu produkcji lubdostarczaniu nowych produktów, usług lub procesów.Uruchomienie – organizacja wprowadza na rynek nowe produkty lub usługi.Wzrost – wzrasta popyt na nowe produkty lub usługi.Dojrzałość – większość konkurencyjnych firm ma dostęp do wolnego przemysłu.Upadek – zmniejsza się popyt na innowacyjność, następuje rozwój i zastosowanie innowacji zastępując następną.ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ I WYDAJNOŚCIĄ PRACY.Jakość – ogół cech produktu lub usługi decydujących o ich zdolności do zaspokajania stwierdzonych i potencjalnych potrzeb.Zarządzanie jakością – decyzje w wyniku, których mamy osiągnąć planowaną jakość produktu lub usługi. Strategiczne zaangażowanie najwyższego kierownictwa na rzecz zmiany całego podejścia do prowadzenia działalności gospodarczej, które uczyniłoby jakość najważniejszym czynnikiem we wszystkich poczynaniach organizacyjnych.Osiem wymiarów jakości:1. Wyniki – główne cechy funkcjonalne produktu np. przyspieszenia samochodu.2. Cechy – uzupełniają podstawowe cechy funkcjonalne.3. Niezawodność – prawdopodobieństwo bezusterkowej pracy w danym czasie.4. Zgodność – stopień spełnienia zgodności norm.5. Trwałość – miara długości życia produktu.6. Łatwość dostępu – szybkość i łatwość naprawy.7. Estetyka – wygląd produktu, smak, zapach, dotyk.8. Postrzeganie jakości – opinia użytkownika w wymienionych cechach.Wydajność – ekonomiczna miara efektywności ujmująca wielkość produkcji odniesioną do wielkości zasobów zużytych do jej wytworzenia.